Πριν · Κατά τη διάρκεια · Μετά την Επέμβαση
Στεφανιογραφία και Αγγειοπλαστική: Τι να περιμένετε πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επέμβαση
Τι χρειάζεστε να ξέρετε πριν πάτε, τι θα συμβεί μέσα στο αιμοδυναμικό εργαστήριο, πόσο θα μείνετε στο νοσοκομείο και πώς θα επιστρέψετε σπίτι — όλα σε έναν ολοκληρωμένο οδηγό, χωρίς κενά.
Πριν την επέμβαση
Κατά τη διαδικασία
Μετά — ανάνηψη και εξιτήριο
Βασικά στοιχεία με μια ματιά
30–90'
Τοπική
Αναισθησία — χωρίς πόνο
Καρπός
Κερκιδική πρόσβαση (συνήθως)
4–6 ώρες
Συνολική παραμονή (διαγνωστική)
Αυθημερόν
Εξιτήριο (στεφανιογραφία)
Τέσσερα βήματα προετοιμασίας
1
Εξετάσεις αίματος
Απαιτείται πρόσφατος εργαστηριακός έλεγχος: γενική αίματος, ουρία, κρεατινίνη (νεφρική λειτουργία), γλυκόζη, INR αν λαμβάνετε αντιπηκτικά. Το σκιαγραφικό αποβάλλεται από τους νεφρούς — η νεφρική λειτουργία είναι κρίσιμη παράμετρος ασφαλείας. Δείτε αναλυτικά: είναι επικίνδυνη η σκιαγραφική ουσία για τα νεφρά;.
2
Νηστεία
6–8 ώρες χωρίς στερεά τροφή πριν από την επέμβαση. Διαυγή υγρά (νερό) επιτρέπονται μέχρι 2 ώρες πριν, εκτός αν σας δοθεί διαφορετική γραπτή οδηγία.
3
Φάρμακα — τι συνεχίζω, τι διακόπτω
Συνεχίζετε κανονικά: αντιυπερτασικά, β-αναστολείς, στατίνες, ασπιρίνη.
Ειδική οδηγία απαιτείται για: μετφορμίνη (συνήθως δεν διακόπτεται — δείτε παρακάτω), αντιπηκτικά (βαρφαρίνη, DOAC), διουρητικά. Πάντα ακολουθείτε τη γραπτή οδηγία του ιατρού σας.
Ειδική οδηγία απαιτείται για: μετφορμίνη (συνήθως δεν διακόπτεται — δείτε παρακάτω), αντιπηκτικά (βαρφαρίνη, DOAC), διουρητικά. Πάντα ακολουθείτε τη γραπτή οδηγία του ιατρού σας.
4
Ειδικές περιπτώσεις
Αλλεργία στο σκιαγραφικό: αν έχετε αντιδράσει στο παρελθόν στο ίδιο το σκιαγραφικό, ενημερώστε τον ιατρό εκ των προτέρων. Η αλλεργία στα θαλασσινά ή στη Betadine δεν αποτελεί παράγοντα κινδύνου. Αναλυτικά: σκιαγραφικό, αλλεργία και νεφρά.
Σακχαρώδης διαβήτης: εξατομικευμένη οδηγία για μετφορμίνη και ινσουλίνη.
Σακχαρώδης διαβήτης: εξατομικευμένη οδηγία για μετφορμίνη και ινσουλίνη.
Τι να φέρετε μαζί σας
Ταυτότητα & ασφαλιστικό βιβλιάριο
Λίστα φαρμάκων ή τα φάρμακα σε συσκευασία
Προηγούμενα αποτελέσματα & ΗΚΓ
Άνετα ρούχα — χωρίς κοσμήματα
Γυαλιά οράσεως — όχι φακοί επαφής
Συνοδός για την επιστροφή
Μετφορμίνη και σκιαγραφικό: Η παλαιά οδηγία «διακοπή 48 ώρες πριν και μετά» για όλους δεν ισχύει πλέον. Σύμφωνα με τις σύγχρονες οδηγίες (ACR/ESUR), σε ασθενείς με eGFR ≥30 ml/min και χωρίς οξεία νεφρική βλάβη η μετφορμίνη (Glucophage, Metformin) συνεχίζεται κανονικά. Διακόπτεται τη στιγμή της επέμβασης — όχι 48 ώρες πριν — μόνο σε eGFR <30, σε οξεία νεφρική βλάβη ή σε ενδοαρτηριακή χορήγηση με άμεση έκθεση των νεφρών· επαναχορηγείται μετά από 48 ώρες, εφόσον η νεφρική λειτουργία παραμείνει σταθερή. Ακολουθείτε πάντα τη γραπτή οδηγία του ιατρού σας. Αναλυτικά: σκιαγραφική ουσία και νεφρά — κίνδυνοι και πρωτόκολλο νεφροπροστασίας.
Βράδυ πριν
Τελευταία προετοιμασία στο σπίτι
Ξεκινήστε τη νηστεία. Πάρτε τα φάρμακα που επιτρέπονται. Κανονίστε τον συνοδό. Αποφύγετε αλκοόλ και βαρύ γεύμα την προηγούμενη ημέρα.
- Αφήστε κοσμήματα, ρολόι και μεταλλικά αντικείμενα σπίτι
- Ετοιμάστε τα έγγραφα και τα φάρμακά σας σε μια τσάντα
Άφιξη στο νοσοκομείο
Εισαγωγή και προετοιμασία (60–90 λεπτά)
Εγγραφή στη γραμματεία, εργαστηριακές εξετάσεις (αν δεν έχουν γίνει), ΗΚΓ. Ο νοσηλευτής τοποθετεί φλεβοκαθετήρα, εξηγεί τη διαδικασία και απαντά στις ερωτήσεις σας. Καθαρισμός και τοπική αναισθησία στο σημείο παρακέντησης.
- Υπογράφετε τη φόρμα ενήμερης συγκατάθεσης
- Αλλάζετε σε νοσοκομειακή ρόμπα
- Μεταφέρεστε στο αιμοδυναμικό εργαστήριο σε φορείο
Στεφανιογραφία (20–30 λεπτά)
Η διαγνωστική εξέταση
Ξαπλωμένοι σε ακτινοσκοπικό τραπέζι — είστε ξύπνιοι και χαλαροί. Γίνεται τοπική αναισθησία στο σημείο προσπέλασης - δεν χρειάζεται γενική νάρκωση. Ο καθετήρας εισάγεται από τον καρπό (κερκιδική προσπέλαση — συνηθέστερα) ή τη βουβωνική χώρα. Μέσα από ένα λεπτό σωληνάκι οδηγείται μέχρι την αρχή των στεφανιαίων αρτηριών. Χορηγείται σκιαγραφικό και η απεικόνιση γίνεται με ακτινοσκόπηση· για τη δόση και την ασφάλεια δείτε: ακτινοβολία στη στεφανιογραφία και την αγγειοπλαστική (PCI). Δεν αισθάνεστε πόνο — μόνο παροδική αίσθηση θερμότητας κατά την έγχυση σκιαγραφικού, που υποχωρεί σε δευτερόλεπτα. Η ομάδα σας ενημερώνει σε κάθε βήμα.
- Αν βρεθεί στένωση, ενημερώνεστε άμεσα — μπορεί να γίνει αγγειοπλαστική στην ίδια συνεδρία
- Χρήση FFR/iFR/RFR για λειτουργική αξιολόγηση στένωσης αν χρειαστεί
- Αν οι αρτηρίες είναι «καθαρές» αλλά τα συμπτώματα επιμένουν, με τον ίδιο αισθητήρα μπορεί να γίνει αξιολόγηση της μικροκυκλοφορίας (IMR, CFR, MRR)
- Ρωτήστε ό,τι θέλετε — η ομάδα είναι εκεί για σας
Αγγειοπλαστική και Stent (30–90 λεπτά — αν χρειαστεί)
Θεραπευτική παρέμβαση — επέκταση της στεφανιογραφίας
Αν η στεφανιογραφία αναδείξει σημαντική στένωση, η αγγειοπλαστική ακολουθεί στην ίδια συνεδρία χωρίς νέα εισαγωγή — πάντα με συγκατάθεση του ασθενούς. Ένα εξαιρετικά λεπτό σύρμα περνά μέσα από τη στένωση και λειτουργεί ως «ράγα» για τα εργαλεία. Σε σύμπλοκες ή έντονα ασβεστοποιημένες βλάβες, μπορεί σε αυτό το στάδιο να χρησιμοποιηθεί ενδοαγγειακή απεικόνιση (IVUS/OCT) για την ακριβή μελέτη του αγγείου, καθώς και ειδικά συστήματα προετοιμασίας, όπως η Αθηρεκτομή (Rotablation/Orbital) ή και το IVL (Shockwave), ώστε να «σπάσει» το ασβέστιο πριν προχωρήσουμε. Στη συνέχεια, το μπαλόνι τοποθετείται στο στενεμένο σημείο και φουσκώνει για λίγα δευτερόλεπτα, διαπλατύνοντας το αγγείο. Μπορεί να νιώσετε παροδικά μια ήπια πίεση στο στήθος. Αφού το μπαλόνι ανοίξει τη στένωση, το stent εμφυτεύεται στο σημείο και εκπτύσσεται, σχηματίζοντας ένα μόνιμο ικρίωμα που κρατά το αγγείο ανοιχτό. (για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους ανωτέρω όρους ανατρέξτε στους οδηγούς: Stent vs Μπαλονάκι και Μεταλλικό Stent (BMS) vs Φαρμακοεκλυόμενο (DES). Συχνά ακολουθεί ένα δεύτερο, ελεγχόμενο φούσκωμα για να «στρώσει» ιδανικά το stent. Τέλος, ο έλεγχος με IVUS/OCT μπορεί να επαναληφθεί για να επιβεβαιωθεί η τέλεια εφαρμογή του stent, και μια τελική στεφανιογραφία επικυρώνει το τελικό αποτέλεσμα.
- Διάρκεια εξαρτάται από πολυπλοκότητα — σε CTO μπορεί να διαρκέσει 90–180 λεπτά
- Το αποτέλεσμα επιβεβαιώνεται με τελική στεφανιογραφία πριν ολοκληρωθεί η επέμβαση
- Μπορεί να τοποθετηθούν περισσότερα από ένα stent αν χρειαστεί
Η πλήρης διαδικασία image-guided PCI — βήμα προς βήμα
1
Στεφανιογραφία
Εντοπισμός βλάβης, προσχεδιασμός
2
FFR / iFR
Επιβεβαίωση ισχαιμίας — αξίζει stent;
3
IVUS / OCT (πριν)
Ακριβής διάμετρος, μήκος, τοίχωμα — επιλογή stent
4
Προετοιμασία
Shockwave/RotaAblation αν χρειάζεται για ασβέστωση
5
Τοποθέτηση stent
Βέλτιστη έκπτυξη & τοποθέτηση
6
IVUS / OCT (μετά)
Επαλήθευση εφαρμογής — μηδενικά κενά
7
Στεφανιογραφία (μετά)
Επικύρωση τελικού αποτελέσματος
Μετά την επέμβαση (2–4 ώρες)
Ανάνηψη και παρακολούθηση
Μεταφέρεστε στη μονάδα ανάνηψης. Στον καρπό τοποθετείται ειδική συσκευή αιμόστασης (TR band) που αφαιρείται σταδιακά. Παρακολουθείται αρτηριακή πίεση, καρδιακός ρυθμός, σημείο παρακέντησης. Πίνετε νερό για να βοηθήσετε την αποβολή σκιαγραφικού.
- Ήπιος μώλωπας στον καρπό — φυσιολογικός, υποχωρεί σε μέρες
- Ο συνοδός σας μπορεί να είναι μαζί σας σε αυτή τη φάση
- Αυξημένη πρόσληψη υγρών (νερό) για 24 ώρες
Αποχώρηση
Εξιτήριο και πρώτη ημέρα στο σπίτι
Λαμβάνετε γραπτές οδηγίες, συνταγή φαρμάκων και ημερομηνία επανελέγχου. Δεν οδηγείτε την ίδια ημέρα — ο συνοδός σας οδηγεί. Αποφύγετε ζεστό μπάνιο και βαριά άρση για 24–48 ώρες.
- Επικοινωνήστε αμέσως αν: αιμορραγεί το σημείο παρακέντησης, νιώσετε πόνο στο στήθος ή δύσπνοια
- Λούσιμο: μετά 48 ώρες — αποφύγετε βύθιση του καρπού την πρώτη ημέρα
Είναι φυσιολογικό να ανησυχείτε πριν από τη στεφανιογραφία; Απολύτως. Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν ότι η εμπειρία ήταν σημαντικά ηπιότερη από ό,τι ανέμεναν. Η ομάδα του αιμοδυναμικού εργαστηρίου εξηγεί κάθε βήμα σε πραγματικό χρόνο.
Πόσο παραμένω στο νοσοκομείο — ανά τύπο επέμβασης
Στεφανιογραφία (διαγνωστική)
Αυθημερόν
Εξιτήριο 4–6 ώρες μετά. Με κερκιδική προσπέλαση, κινητοποίηση αμέσως μετά.
Αγγειοπλαστική + Stent (εκλεκτική)
1 ημέρα
Παρακολούθηση ΗΚΓ, αρτηριακής πίεσης και σημείου παρακέντησης. Έναρξη DAPT πριν εξιτήριο.
Αγγειοπλαστική μετά από Έμφραγμα
3–5 ημέρες
Εντατικότερη παρακολούθηση καρδιακής λειτουργίας. Εκτίμηση κλάσματος εξώθησης πριν εξιτήριο.
Σύμπλοκη αγγειοπλαστική / CTO
2–3 ημέρες
Εκτεταμένη νοσηλεία λόγω μεγαλύτερης έκθεσης σε σκιαγραφικό και πολυπλοκότητας.
Παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια νοσηλείας
- Οδός προσπέλασης: Κερκιδική (από καρπό) → άμεση κινητοποίηση. Μηριαία (από βουβωνική χώρα) → ανάπαυση 4–6 ώρες επιπλέον.
- Πολυπλοκότητα επέμβασης: Απλή μονοαγγειακή νόσος vs CTO (Χρόνια Ολική Απόφραξη) ή πολυαγγειακή νόσος επηρεάζουν τη νοσηλεία.
- Νεφρική λειτουργία: Σε μειωμένη νεφρική λειτουργία, παρακολουθείται στενότερα η αποβολή σκιαγραφικού — ενδέχεται να παραταθεί η νοσηλεία.
- Επείγουσα vs εκλεκτική επέμβαση: Μετά από οξύ έμφραγμα, η παρακολούθηση είναι σημαντικά εντατικότερη.
- Γενική κλινική κατάσταση: Ηλικία, διαβήτης, καρδιακή ανεπάρκεια — όλα συνεκτιμώνται για τη στιγμή εξιτηρίου.
Κατά το εξιτήριο θα λάβετε: Γραπτές οδηγίες ανάρρωσης, συνταγή φαρμάκων (συμπεριλαμβανομένης DAPT αν τοποθετήθηκε stent), αποτελέσματα επέμβασης, ημερομηνία και οδηγίες για επανέλεγχο. Κρατήστε όλα αυτά — θα τα χρειαστείτε στην επόμενη επίσκεψη. Μάθετε περισσότερα για την Αντιαιμοπεταλιακή αγωγή μετά από Stent.
Επικοινωνήστε αμέσως ή καλέστε 166/112 αν μετά το εξιτήριο εμφανιστεί: Αιμορραγία ή διόγκωση στο σημείο παρακέντησης που δεν σταματά, πόνος στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη ή λιποθυμία, πυρετός >38°C. Μάθετε περισσότερα για τον πόνο στο στήθος μετά από Stent.
Πρώτος επανέλεγχος: Συνήθως 4–6 εβδομάδες μετά από εκλεκτική αγγειοπλαστική, ή νωρίτερα αν η επέμβαση έγινε για έμφραγμα. Στον επανέλεγχο: ηχοκαρδιογράφημα, εξετάσεις αίματος (χοληστερόλη LDL, γλυκόζη) και αξιολόγηση φαρμακευτικής αγωγής.
Νοσηλεία και Επιστροφή στην Εργασία
Διάρκεια Νοσηλείας
Νοσηλεία: 1 ημέρα (εκλεκτική) ή 3–5 ημέρες (μετά από έμφραγμα).
Πλήρης κινητοποίηση: Άμεση αν η προσπέλαση έγινε από τον καρπό (κερκιδική).
Επιστροφή στην Εργασία
- Γραφείο: Μετά από 3–7 ημέρες.
- Χειρωνακτική: Μετά από 1–2 εβδομάδες (κατόπιν συνεννόησης). Δείτε τον ακόλουθο οδηγό για αναλυτικότερα χρονοδιαγράμματα για οδήγηση, άσκηση, ταξίδια και εργασία ανά επέμβαση: ζωή μετά από stent και καρδιολογική επέμβαση.
Η ταχύτητα επιστροφής εξαρτάται από την πολυπλοκότητα της επέμβασης και τη νεφρική λειτουργία.
Χρήσιμοι Σύνδεσμοι
Στεφανιογραφία & Αγγειοπλαστική - Πλήρης Οδηγός
Στεφανιαία Νόσος
Οξύ Έμφραγμα
Χρόνιες Αποφράξεις (CTO)
Πόνος μετά από Stent
Stent vs Μπαλονάκι
Σκιαγραφικό & Νεφρά
Ακτινοβολία Επέμβασης
Ζωή μετά την Επέμβαση
Αντιαιμοπεταλιακά μετά από stent
BMS vs DES
FFR/iFR/RFR
IVUS/OCT
Οι πληροφορίες έχουν γενικό ενημερωτικό χαρακτήρα. Η ακριβής διαδικασία, η διάρκεια νοσηλείας και οι οδηγίες εξατομικεύονται ανάλογα με την κλινική εικόνα κάθε ασθενούς. Ακολουθείτε πάντα τις γραπτές οδηγίες του ιατρού σας.
Έχετε ερωτήσεις για την προετοιμασία ή την ανάρρωση;
Ο ιατρός είναι διαθέσιμος για κάθε πρακτική ερώτηση — νηστεία, φάρμακα, συνοδός, ασφαλιστική έγκριση. Επικοινωνήστε μαζί μας πριν από κάθε επέμβαση.